PPWR Gids: Verplichtingen, uitdagingen & kansen per rol in de keten

De Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) is de nieuwe Europese verpakkingswetgeving die strengere eisen stelt aan het ontwerp, gebruik en de recycling van verpakkingen. 

Werk je met verpakkingen of verpakte producten? Dan krijg je met de PPWR te maken. 

In dit overzicht lees je: 

• Wat de PPWR is 
• Wanneer de regels ingaan 
• Wat de belangrijkste verplichtingen zijn per ketenrol 
• Wat dit concreet betekent voor jouw organisatie 

Wat is de PPWR? 

De PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) is een Europese verordening die eisen stelt aan de volledige levenscyclus van verpakkingen: van ontwerp en productie tot hergebruik en recycling. 

De doelen van de PPWR zijn: 

1. Milieuduurzaamheid over de hele levenscyclus: minder overbodige verpakkingen, meer hergebruik, hogere recycleerbaarheid en uniforme afvalscheiding. 
2. Eén gelijk speelveld in de EU: één set regels en één etiket, zodat je makkelijker grensoverschrijdend kunt produceren en verhandelen 
3. Versnelling van de circulaire economie: verpakkingen moeten herbruikbaar of volledig recyclebaar zijn en meer gerecycled materiaal bevatten – richting een klimaatneutrale EU in 2050. 

Wat verandert de PPWR aan bestaande verpakkingsregels? 

De PPWR vervangt de oude Europese verpakkingsrichtlijn, die in Nederland is uitgewerkt in het Besluit beheer verpakkingen (BBV) en geldt rechtstreeks in alle EU-lidstaten. 

Bestaande verplichtingen uit het BBV - zoals minimalisering, recyclebaarheid en producentenverantwoordelijkheid - worden onder de PPWR  concreter, strenger en wettelijk vastgelegd op EU-niveau.  

Ook sluit de PPWR aan op andere Europese regelgeving, zoals de SUP-richtlijn voor kunststof wegwerpverpakkingen en de wetgeving voor voedselcontactmaterialen (Verordening (EG) 1935/20040). 

Wanneer gaat de PPWR in? 

De PPWR is sinds 11 februari 2025 officieel van kracht.  

Vanaf 12 augustus 2026 gelden de eerste verplichtingen: Je mag alleen nog PPWR-conforme verpakkingen op de markt brengen – én moet voor herbruikbare verpakkingen een werkend hergebruiksysteem hebben. 

Maar, veel (technische) details van verplichtingen – zoals de exacte recycleerbaarheidscriteria per materiaalsoort – worden nog verder uitgewerkt. Hierdoor gaan sommige verplichtingen pas later in. Zo gelden verplichtingen voor minimale recyclaatpercentages en recyclebaarheid pas vanaf 2030. 

Wat zijn de belangrijkste PPWR-verplichtingen? 

De PPWR introduceert veel verplichtingen. Voor een versimpeld overzicht hebben we de kernverplichtingen onderverdeeld in drie categorieën: 

A. Duurzaamheidseisen (verpakkingsontwerp) 

• Design for recycling: Vanaf 2030 moeten alle verpakkingen minimaal 70% recyclebaar zijn (klasse C). Vanaf 2038 wordt dit verhoogd naar minimaal 80% (klasse B). 
• Minimaal aandeel gerecycled kunststof: Vanaf 2030 moeten een minimaal hoeveelheid recyclaat gebruikt worden in kunststof verpakkingen, vanaf 2040 wordt dit minimum verhoogd. 
• Minimalisering: Uiterlijk 2030 mag een verpakking geen onnodig volume of gewicht hebben. 

B. Informatieverplichtingen 

• EU-Etikettering: Vanaf 2028 moet elke verpakking en EU-breed label hebben met materiaalsamenstelling en sorteerinformatie. 
• Hergebruikinformatie: Vanaf 2029 is een herbruikbaarheidsetiket verplicht voor herbruikbare verpakkingen (+ QR-code over hergebruik en inzamelpunten). 

C. Overige verplichtingen 

• Conformiteit: Vanaf 12 augustus 2026 mogen alleen PPWR-conforme verpakkingen op de EU-markt gebracht worden en verhandeld – dit geldt voor alle rollen. Fabrikanten hebben hierin een hoofdverantwoordelijkheid, zij moeten conformiteitsbeoordelingsprocedures uitvoeren, zoals het opstellen van technische documentatie en een conformiteitsverklaring. Andere rollen zijn verantwoordelijk voor een controle van de uitgevoerde conformiteitsbeoordelingprocedures én het uitvoeren van corrigerende maatregelen indien een verpakking niet-conform blijkt. 
• Aanscherpingen uitgebreide producenten verantwoordelijkheid (UPV): De UPV verplicht producenten van verpakkingen om te betalen voor inzameling en recycling. De PPWR maakt de financiële bijdrage afhankelijk van recyclebaarheid. Ook wordt rond 2027-2028 een nationaal producentenregister opgezet, waarin alle producenten zich moeten registreren. 
• Verboden: Vanaf 2030 worden bepaalde verpakkingen verboden (zoals niet-noodzakelijke eenmalige verpakkingen). 
• Hergebruik:  

- Vanaf 12 augustus 2026 moet de partij die herbruikbare verpakkingen voor het eerst op de markt brengt, zorgen dat er een hergebruikssysteem is, en alle andere ketenpartijen moeten aan dit systeem deelnemen. 

- Vanaf 2027 moet de horeca ‘bring your own’ toestaan. Vanaf 2028 zijn herbruikbare opties verplicht. 

- Vanaf 2030 moet 40% van alle verzendverpakkingen en verkoopverpakkingen die worden gebruikt voor transport binnen de EU herbruikbaar zijn; in 2040 wordt dit verhoogd naar 70%. 

- Vanaf 2030 moeten verzendverpakkingen en verkoopverpakkingen die worden gebruikt voor transport binnen het eigen bedrijf of met vaste partners voor 100% herbruikbaar zijn. 

Voor wie gelden welke verplichtingen?  

De PPWR verdeelt verantwoordelijkheden over de hele keten. Maar - één basisregel geldt voor iedereen: Je mag alleen verpakkingen of verpakte producten op de markt brengen of verhandelen die PPWR-conform zijn. 

Wat dat concreet voor jou betekent, hangt af van twee factoren: 

1. De eigenschappen van de verpakking 

Specifieke eisen en doelstellingen kunnen afhangen van de eigenschappen van jouw verpakking. 

• De verpakkingssoort:  

De PPWR stapt af van de verzamel categorieën primair, secundaire en tertiaire verpakking en introduceert 7 specifieke verpakkingssoorten: o.a. verzendverpakking, verpakking voor elektronische handel, serviceverpakking, afhaalverpakking, primaire productieverpakking, verkoopverpakking en verzamelverpakking. 

Voorbeeld specifieke eisen: 
Voor transportverpakkingen (verzendverpakkingen of verkoopverpakkingen) gelden specifieke hergebruikdoelstellingen. Voor afhaalverpakkingen moet de horecasector (einddistributeur) herbruikbare alternatieven aanbieden. 

• Het verpakkingsmateriaal (en subcategorie) 

Bijvoorbeeld kunststof (harde PET), metaal (aluminium). Zie bijlage II voor de volledige lijst. 

Voorbeeld specifieke eis: 
Voor kunststofverpakkingen geldt een verplicht minimumgehalte aan recyclaat. 

2. Jouw rol(len) in de keten 

Daarnaast maakt de PPWR onderscheid tussen verschillende rollen, zoals leverancier, fabrikant, importeur en distributeur . Je rol bepaalt waar jouw verantwoordelijkheid ligt. Het kan goed zijn dat je meerdere rollen hebt. Bovendien is er één overkoepelende rol, de ‘producent’ rol. Zo kan je als distributeur óók producent zijn; en als fabrikant óók producent zijn. 

** Tip: Om te bepalen welke rol voor jou geldt, heeft Verpact een overzicht van alle rollen - én twee beslisbomen om te bepalen welke rol(len) op jou van toepassing zijn, en of de overkoepelende ‘producentenrol’ voor jou geldt. 

Basisoverzicht van PPWR rollen en verplichtingen 

De fabrikant heeft de meeste basisverplichtingen. Rollen verder in de keten richten zich vooral op hergebruik(systemen) en controle op conformiteit. Maar let op: breng jij als eerste een verpakking of verpakt product op de Nederlandse markt? Dan ben je óók producent - en gelden UPV-verplichtingen. 

Hieronder duiken we in elke rol. 

**Let op: dit is een vereenvoudigd overzicht. Per rol bestaan aanvullende verplichtingen en verpakkingseigenschappen bepalen vaak extra doelen en eisen. 

1. Fabrikant 

Wie? De partij die verpakkingen of verpakte producten produceert óf deze onder eigen merk laat maken. 

Belangrijkste plichten: 

• Alleen PPWR-conforme verpakkingen op de markt brengen. Dus: voldoen aan alle relevante PPWR-eisen (duurzaamheids-, informatie- en overige eisen). 
• Conformiteitsbeoordelingsprocedures (interne productiecontrole) uitvoeren, waarmee je waarborgt dat: 

1. Technische documentatie wordt opgesteld;  
2. Het fabricageproces in lijn is met de technische documentatie en de duurzaamheids- en informatie-eisen; én  
3. een EU-conformiteitsverklaring wordt opgesteld, 
4. en daarmee garandeert dat de verpakking voldoet aan alle duurzaamheids- en informatie-eisen. 

• Verplichte informatie op de verpakking: , type-, partij- of serienummer (of een ander identificatiemiddel), eigen naam en adres). 

2. Importeur 

Wie? De partij die verpakkingen of verpakte producten van buiten de EU importeert. 

Belangrijkste plichten: 

• Alleen PPWR-conforme verpakkingen importeren. 
• Controleren of de fabrikant de conformiteitsbeoordelingsprocedures heeft uitgevoerd. 
• Conformiteitsverklaring bewaren. 
• Check op correcte etikettering en compleetheid van verstrekte documenten. 
• Eigen naam en adres op de verpakking vermelden. 
• Aansluiten op hergebruik- en statiegeldsysteem (indien van toepassing). 

3. Distributeur 

Wie? De partij die verpakkingen of verpakte producten aanbiedt, maar geen fabrikant of importeur is. 

Belangrijkste plichten: 

• Alleen PPWR-conforme verpakkingen verhandelen. 
• Controleren of producent is geregistreerd en informatie verplichtingen heeft vervuld. 
• Check op correcte etikettering en compleetheid van verstrekte documenten. 
• Aansluiten op hergebruik- en statiegeldsysteem (indien van toepassing). 

4. Einddistributeur 

Wie? De partij die verpakkingen of verpakte producten direct verkoopt aan de eindgebruiker. 

Belangrijkste plichten: 

• Alleen PPWR-conforme verpakkingen verhandelen. 
• Juiste en zichtbare etikettering tonen. 
• Verplichte navulopties in de afhaalsector. 
• Kosteloze terugname van herbruikbare verpakkingen regelen. 
• Aansluiten op hergebruik- en statiegeldsysteem (indien van toepassing). 

5. Overkoepelende rol: Producent (UPV-plichtig) 

Wie? De partij - fabrikant, importeur óf distributeur - die een verpakking of verpakt product als eerste in een EU-lidstaat (bijvoorbeeld in Nederland) op de markt brengt.  

**Let op: Als jij verpakte producten uitpakt zonder zelf eindgebruiker te zijn, en er geen andere partij als producent kan worden aangewezen, word jij als producent beschouwd. 

Belangrijkste plichten: 

• Registratie in nationale producentenregister 
• Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) 

Kansen en uitdagingen van de PPWR 

1. Fabrikant: meest ingrijpende verplichtingen 

Kansen: Slimmer ontwerp – zoals monomaterialen, minder onderdelen - kan kosten verlagen, recyclebaarheid verbeteren én maakt je een voorkeurspartner voor bedrijven die hun PPWR-risico’s willen afdekken. 

Uitdagingen: Voldoen aan nieuwe duurzame ontwerpeisen in combinatie met voedselveiligheidseisen, het onderbouwen daarvan met data én het uitvoeren van een conformiteitsbeoordeling. Voor ontwerpinnovaties is nauwe samenwerking met je keten en leveranciers bovendien essentieel. 

Welke stappen kun je nu zetten? 

• Breng je verpakkingsmaterialen en –componenten in kaart. 
• Inventariseer je verpakkingsportfolio en identificeer risicovolle verpakkingen (bijv. verboden in 2030, verplichte recyclaatpercentages) 
• Ga in gesprek met materiaalleveranciers om een beeld te krijgen van waar de ontwerpkansen liggen (voor inzet van mono materialen, recyclaat etc.) 

2. Downstream ketenrollen: focus op conformiteitscontrole en hergebruik. 

Importeur 

• Kansen: Sterke positie om eisen te stellen aan niet-EU leveranciers (fabrikanten). Zo heb je de mogelijkheid om je portfolio te verduurzamen en leveranciers te optimaliseren. Uitdagingen: Verantwoordelijk voor het controleren en waarborgen van compliance bij externe (niet-EU) partijen. Ook is er risico op supply chain verstoringen door niet-conforme leveranciers. 

Distributeur 

• Kansen: Relatief lage technische compliance-last, met focus op transparantie. Bovendien krijg je een centrale rol in data-uitwisseling en ketenregie. 
• Uitdagingen: Beperkte controle door afhankelijkheid van upstream compliance. Ook heb je te maken met toenemende administratieve lasten en controleverplichtingen. 

Einddistributeur:  

• Kansen: Directe invloed op consumentengedrag via refill- en hergebruiksystemen. Zo krijg je de mogelijkheid om nieuwe circulaire businessmodellen te ontwikkelen en klantloyaliteit te versterken. 
• Uitdagingen: Operationele impact op winkels en logistiek (retourstromen, processen) en commerciële risico’s door prijsstijgingen en veranderende klant acceptatie. 

Welke stappen kun je nu zetten? 

• Inventariseer je verpakkingsportfolio en identificeer risicovolle verpakkingen (bijv. verboden in 2030, hergebruikdoelstellingen transportverpakkingen) 
• Maak concrete afspraken met ketenpartners over welke gegevens je nodig hebt om aan je controleplicht te voldoen 
• Onderzoek welke capaciteit je nodig hebt voor reiniging, sortering en opslag. 
• Start pilots voor retour- en hergebruikslogistiek. 
• Maak heldere retour- en hergebruikafspraken met ketenpartners. 

3. Producent - Brengt verpakkingen als eerste op de Nederlandse markt: UPV-plicht. 

Kansen: Vroeg overstappen naar beter recyclebare alternatieven verlaagt kosten en voorkomt last-minute herontwerp of uitfasering. 

Uitdagingen: Aantonen dat jouw verpakking PPWR-conform is en hoge UPV-kosten bij slecht recyclebare materialen. 

Welke stappen kun je nu zetten? 

• Check bij je verpakkingsfabrikant waar zij staan met de conformiteitsbeoordeling en ontwerp innovatie. 
• Inventariseer je verpakkingsportfolio en identificeer risicovolle verpakkingen (bijv. welke verpakkingen verboden zijn in 2030 en je tijdig moet vervangen) 
• Werk actief samen met je leverancier: gedeelde ontwerp innovaties leveren jou direct UPV-kortingen en tijdige compliance zekerheid op. 

Onderschat de PPWR niet 

De eisen van de PPWR worden met de jaren strenger. De PPWR vereist daarom een strategische aanpak, helemaal omdat het in fases wordt uitgerold. Zet daarom nu alvast de eerste stappen.

Bepaal je rol binnen de PPWR, breng je verpakkingen in kaart en analyseer waar strategische risico’s en kansen liggen. Je wilt zo snel mogelijk tot een PPRW-faseringplan komen.  

Verpakking herontwerpen, materialen uitfaseren en hergebruiksystemen opzetten kost veel tijd en moeite. Vroeg investeren in slim duurzaam ontwerp, betrouwbare materiaaldata en hergebruiksystemen creëren strategisch voordeel: minder risico, lagere kosten en meer wendbaarheid. 

Vragen over de PPWR? Bij Factor Delta helpen we bedrijven met het in kaart brengen van hun PPRW risico's en een bijbehorend PPWR faseringsplan. Neem gerust contact met ons op. 

Bronnen  

• PPWR Wetgeving  
• Verpact plastic tariefdifferentiatie